13.10-14.20 Tweede ronde workshop en symposia

W1 Intimiteit en seksualiteit in verpleeghuizen: het hoort erbij!
In deze workshop staan intimiteit en seksualiteit centraal. Basisbehoeftes, die bijdragen aan ervaren kwaliteit van leven. De overheid ziet dit onderwerp als een van de graadmeters om het leven en wonen in het verpleeghuis net als thuis te laten zijn.  Wil jij intimiteit en seksualiteit binnen je organisatie handen en voeten geven en bespreekbaar maken? Kom dan naar onze workshop, waar we je aan de hand van de werkbox die binnen het programma Waardigheid en trots ontwikkeld wordt, op weg helpen. De werkbox bevat o.a. tips hoe het gesprek aan te gaan, hoe de dilemma’s binnen een team te adresseren en een scala aan casussen. Naast praktijkervaringen maken we ook gebruik van het wetenschappelijk onderzoek op dit gebied. www.waardigheidentrots.nl

S6 Strategieën voor het bevorderen van een gezonde leefstijl bij ouderen
Een gezond voedingspatroon en voldoende beweging op latere leeftijd helpt het risico op sarcopenie, osteoporose, hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en bepaalde kankersoorten te verlagen en draagt op die manier bij aan een betere gezondheid en kwaliteit van leven. Met toenemende leeftijd neemt de energiebehoefte af, terwijl de behoefte aan nutriënten gelijk blijft of zelfs toeneemt (vitamine D, eiwit). Dit heeft gevolgen voor de samenstelling van een gezond voedingspatroon. Vaak gaat ouder worden gepaard met een afname in voedingsinname door fysiologische en niet-fysiologische redenen. Als een oudere er niet in slaagt om voldoende voeding tot zich te nemen kan dit op den duur leiden tot ongewenst gewichtsverlies en ondervoeding wat samenhangt met een langzamer herstel, meer en ernstigere complicaties en een verminderde spiermassa. Overconsumptie komt ook veel voor onder ouderen, zo’n 60% heeft overgewicht of obesitas. Gegeven dat het aantal ouderen in onze samenleving toeneemt is het van groot belang om effectieve strategieën te ontwikkelen een adequate voedingsinname en voldoende lichaamsbeweging ondersteunen. Een aantal strategieën worden in dit symposium toegelicht, waaronder voedingsadvies op maat, regelmatig monitoren van voedings- en beweeggedrag en een leefstijlinterventie.

S7 Het opsporen van thuiswonende kwetsbare ouderen
Kwetsbare ouderen lopen meer risico’s op negatieve gezondheidsuitkomsten. Het opsporen van deze ouderen is dus belangrijk. Echter, doordat onderzoekers en zorgprofessionals verschillende definities van kwetsbaarheid hanteren, bestaat er een grote verscheidenheid aan meetinstrumenten. In dit symposium wordt ingegaan op verschillende manieren om kwetsbare ouderen op te sporen.In de eerste presentatie wordt de validiteit onderzocht van tien verschillende methoden om kwetsbare ouderen in de huisartspraktijk te identificeren. In de tweede presentatie wordt ingezoomd op één methode om thuiswonende kwetsbare ouderen op te sporen: de criteria van Fried. Deze criteria worden wereldwijd veel gebruikt, maar bevatten twee fysieke metingen die vaak lastig uitvoerbaar zijn in de dagelijkse praktijk of grootschalig onderzoek. De presentatie gaat in op de vraag of deze fysieke metingen vervangen kunnen worden door zelfrapportage vragen.In het merendeel van de onderzoeken naar kwetsbare ouderen staan de ouderen zelf centraal. Er is echter weinig bekend over de waarde van een proxy beoordeling. Het oordeel van een proxy kan bijvoorbeeld nuttig zijn wanneer een oudere zelf niet in staat is de mate van kwetsbaarheid in te schatten. De laatste presentatie gaat in op het vergelijken van zelfrapportage en ‘handzame’ proxy beoordelingen door de huisarts en mantelzorger bij ouderen met multidimensionale kwetsbaarheid. 

S8 Informele zorg in de participatiesamenleving: over netwerken, kwaliteit van leven en interventies
In het huidige zorgbeleid is een grotere rol weggelegd voor mantelzorgers. Niet alleen voor de nabije familie, maar ook voor het bredere sociale netwerk, zoals verdere familie en vrienden. Dit roept vragen op over de inzet van niet-verwanten (versus verwanten) in informele zorg, en over hoe belangrijk informele zorg is voor de ervaren kwaliteit van leven. Daarnaast geven ouderen ook zelf steeds vaker mantelzorg, mogelijk onder verschillende condities en met verschillende gevolgen voor de ervaren kwaliteit van leven dan op jongere leeftijd. Een groter belang van informele zorg roept ook de vraag op naar nieuwe interventies om de netwerken van ouderen te verstevigen. In dit symposium bundelen we de nieuwste inzichten op het gebied van informele zorg in onderzoek en praktijk. De eerste studie beziet of het krijgen van informele zorg varieert naar het netwerktype van ouderen en of huidige ouderen nu meer informele zorg van niet-verwanten krijgen dan voorgaande generaties. De tweede studie beziet diverse typen van zorgnetwerken naar samenstelling en functioneren en relateert deze aan de ervaren kwaliteit van leven van de zorgontvanger. De derde studie richt vervolgens zich op gevers en beziet of ouderen verschillen van niet-ouderen in het geven van mantelzorg en de mate van ervaren belasting. De vierde bijdrage richt zich op de effecten van een vernieuwde interventie om banden in informele groepen van ouderen te verbeteren.

S9 Vernieuwing in kennis van verpleegkundige basiszorg bij ouderen - Basic Care Revisited
Door de vooruitgang in de gezondheidszorg wordt de Nederlandse bevolking tegenwoordig ouder dan ooit en dit geldt voor steeds meer mensen in Nederland. Uiteraard is dit een goede ontwikkeling, maar de dubbele vergrijzing leidt ook tot nieuwe maatschappelijke en wetenschappelijke vraagstukken en uitdagingen. Bijvoorbeeld moet er met minder geld en mankracht voor een groeiend aantal ouderen kwalitatief goede zorg bij redelijke kosten geleverd worden - zowel in de thuissetting, als in het ziekenhuis en het verpleeghuis. Verpleegkundigen en verzorgenden spelen hierbij een belangrijke rol. Echter, is er weinig tot geen wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van de meest toegepaste zorgtaken in de verpleegkundige zorg, bijvoorbeeld waar het gaat om taken die zijn gerelateerd communicatie, eten & drinken, wassen & aankleden en mobiliteit. Deze taken worden ook wel basiszorgtaken genoemd.De onderzoekslijn ‘Basic Care Revisited’ heeft als doel om deze basiszorgtaken met wetenschappelijk bewijs te onderbouwen. Na een korte introductie over de onderzoekslijn door de voorzitter, professor Marieke Schuurmans, worden drie deelstudies uit de onderzoekslijn gepresenteerd. De eerste spreker presenteert een systematisch literatuuronderzoek naar interventies die de communicatie tussen mensen met dementie en verpleegkundigen en verzorgenden kunnen verbeteren. De tweede spreker bespreekt de ontwikkeling van een voedingsinterventie met als doel om ondervoeding na ziekenhuisopname bij thuiswonenden ouderen te voorkomen. In de derde presentatie worden de resultaten van een pilotonderzoek naar het programma ‘Blijf Actief Thuis’ gepresenteerd. Dit programma beoogt thuiszorgmedewerkers aan te leren hoe ze zelfredzaamheid van thuiswonende ouderen kunnen bevorderen. Na de drie presentaties is er ruimte voor een discussie met de zaal.

S10 Mensgerichte ouderenzorg
Het is een universele wens van mensen om als uniek individu gehoord, gezien en gerespecteerd te worden. Bovendien willen mensen graag zoveel mogelijk het leven leiden zoals zij dat willen en zoals zij dat gewend zijn. Dat geldt ook voor ouderen, ook als zij aangewezen zijn op zorg en ondersteuning van anderen. Om dat te realiseren wordt in de ouderenzorg gestreefd naar mensgerichte zorg. Daarbij worden zorgontvanger en zorgverlener beide gezien als volwaardige en actieve individuen die samen doelen vast stellen en daar samen zo goed mogelijk naar streven, in een context die daarvoor faciliterend is. In dit symposium worden vier presentaties gegeven die laten zien op welke wijze wetenschappelijk onderzoek bij kan dragen aan het realiseren van mensgerichte ouderenzorg in de praktijk. De eerste bijdrage bevraagt ouderen in de somatische zorg naar de ervaring van autonomie, verbondenheid en competentie en de relatie hiervan met welbevinden over de tijd. De tweede bijdrage stelt het cliëntperspectief van ouderen centraal op liefde, intimiteit en seksualiteit bij mensen in de psychogeriatrie en hun partners. De derde bijdrage onderzoekt de eigen regie in het verpleeghuis door ouderen met een somatische zorgvraag en hun zorgverleners te schaduwen tijdens de alledaagse zorgverlening. De vierde bijdrage onderzoekt een mensgerichte interventie, het online levensalbum bij mensen met beginnende dementie.